वै.पूज्य श्री मामासाहेब दांडेकर स्मृती सौरभ महोत्सव - २०१६ , नाशिक
प.पु.श्रीगुरु ह.भ.प.चैतन्यमहाराज देगलूरकर यांच्या प्रवचनमालेस आजपासून सुरवात !
(सामर्थ्य आहे चळवळीचे । जो जो करील तयाचे । परंतु तेथे भगवंताचे । अधिष्ठान पाहिजे ।।) एक युवा चळवळ - वारकरी वर्गाकरिता , युवा परिवर्तनाकरिता,स्वदेशी प्रेमाकरिता,आपल्या सर्वांसाठी . तुमचा माझा सर्वांचा एकच हक्काच व्यासपीठ - वारकरी संप्रदाय युवा मंच , महाराष्ट्र राज्य संपर्क :अक्षय भोसले - ८४५१८२२७७२ ( मुख्य कार्यालय - मुंबई )शाखा : नवी मुंबई ,कल्याण - डोंबिवली , अंबरनाथ , बदलापूर,पुणे , सातारा , नाशिक , जळगाव , औरंगाबाद , जालना , धुळे ,रायगड , ठाणे , परभणी , नांदेड , कोल्हापूर , सोलापूर
वै.पूज्य श्री मामासाहेब दांडेकर स्मृती सौरभ महोत्सव - २०१६ , नाशिक
प.पु.श्रीगुरु ह.भ.प.चैतन्यमहाराज देगलूरकर यांच्या प्रवचनमालेस आजपासून सुरवात !
।। ज्ञानेशो भगवान विष्णु ।।
विचार
एका मानसशास्त्रज्ञाने असे म्हटले आहे की माणसाने
दोन गोष्टींचा विचार नेहमी करावा, आपल्याला
काय करायचे आहे; अणि आपण काय करतो आहोत. यातून
आपल्या उद्दिष्टांचा विचार माणसाच्या मनात
कायम राहतो. त्याचा विसर पडत नाही. दुसरे, आपण
वर्तमानातही जगतो, वर्तमानाचाही विचार केला
जातो.व्याकरणाच्या दृष्टीने काळ तीन प्रकारचा
आहे.अणि या तीनही काळाचा मानवी जीवनाशी
संबंध आहे. माणूस केवळ एका काळात जगू शकत नाही. केवळ
भूतकाळात तो रमला तर त्याचा भविष्यकाळ उज्ज्वल
होणार नाही. पण त्याचबरोबर तो भूतकाळ संपूर्णत:
विसरुही शकत नाही. केवळ वर्तमानातही तो जगू शकत
नाही. जरी कोणी वर्तमानात जगा म्हणून सांगत असेल
तरई विचारी माणूस नेहमीच वर्तमानात जगणार नाही.
त्याला भविष्यावर दृष्टी ठेवावीच लागेल. कारण
वर्तमानकाळातील परिणाम भविष्यकाळातच
आकाराला येतील अणि विचारी मनुष्य परिणामाचा
विचार नक्कीच करेल.केवळ भविष्यकाळाच्या चिंतनात
तो रमणार नाही. केवळ भविष्याचा विचार म्हणजे ते
कदाचित स्वप्न ठरेल. विचारी माणसाच्या बाबतीत हे
संभवणारच नाही.विचारवान मनुष्य तीनही काळाचा
विचार करीत असतो. किंबहुना तीनही काळाचा
विचार करतो त्यालाच विचारी म्हणतात. भूतकाळाचे
स्मरण , वर्तमानाची जाणीव अणि भविष्याचे चिंतन
यालाच विचार म्हणतात. अणि तसे झालेच तरच आपले
उद्दिष्ट आपणास प्राप्त होईल. भूतकाळाच्या स्मरणाने
वर्तमान निश्चित होईल अणि वर्तमानाच्या जाणिवेने
भविष्य उज्ज्वल होईल. हा विचारच मानवाला
समाधान देईल. म्हणून विचारवंतांनी किंवा
संतमहात्म्यांनी विचार करा म्हणून सांगितले आहे. श्री
तुकाराम महाराज म्हणतात -
विचारावाचुन । न पाविजे समाधान ।।
- ह.भ.प.श्रीगुरु चैतन्यमहाराज देगलूरकर,पंढरपूर
।। ज्ञानेशो भगवान विष्णु ।।
विवेक
विवेक हा माणसाला अपेक्षित पण दुर्लभ असा गुण आहे.
माणसाचे सर्व म्हणजे सांसारिक अणि पारमार्थिक
जीवनाचा विवेक म्हणजे पाया आहे. मानवाचे लौकिक
जीवनही यावरच आधारित आहे. विवेक म्हणजे चांगल्या-
वाईटाचा निवाडा! खऱ्या-खोट्याचा निवाडा करणे
कठीण असते, व ती नित्याच्या जीवनातील आवश्यक
गोष्ट आहे.जग खऱ्याखोट्याचे मिश्रण आहे.
श्रीशंकराचार्यांनी अध्यासभाष्यामध्ये ‘सत्यानृते
मिथुनीकृत्य’ असे म्हटले आहे. खरे अणि खोटे नेहमीच
साध्या दृष्टीने कळतेच असे नाही. बऱ्याच वेळा खोटे हे
खऱ्याचे रुप घेऊन येते. त्यासाठी सामन्य दृष्टी
उपयोगाला येत नाही. तेथे विचात, ज्ञान आवश्यक असते.
सूक्ष्म दृष्टीलाच खऱ्या-खोट्याचा भेद कळतो. ती दृष्टी
म्हणजेच विवेक !तो विवेक सर्वांकडे असतोच असे नाही.
ती दृष्टी प्राप्त झाली की पुन्हा दु:खाचा प्रसंग प्राप्त
होत नाही. विवेकाने मनुष्य काम, क्रोध , लोभात अडकत
नाही. योगवसिष्ठात म्हटले आहे,न तदस्ति विमोहाय
यव्दिविक्तस्य चेतस: ।कारण खऱ्याखोट्याचे,
नित्यनित्याचे, योग्य-अयोग्य ज्ञान झाल्यानंतर
खोट्याकडे, अनित्याकडे, अयोग्याकडे मनुष्य प्रवृत्त होत
नाही. पण एवढ्यावरच विवेकाचा विचार संपत नाही.
कारण केवळ खरे-खोटे तथा अर्थाने सर्वच जाणतात. खरे-
खोटे जाणून खऱ्याचा स्वीकार अणि खोट्याचा त्याग
याचे नाव विवेक !हे सर्वांना जमत नाही. दूध पातळ असले
म्हणजे दूधात पाणी आहे हे सर्वजण ओळखतात पण दूध अणि
पाणी वेगळे करुन केवळ दूध ग्रहण मात्र फक्त राजहंसच
असतो. श्री ज्ञानेश्वर महाराजांनी म्हटलयं,
सलिली पय जैसे । एक होऊनि मिनले असे ।परी निवडुनी राजहंसे । वेगळे किजे ।।
- श्रीगुरू चैतन्यमहाराज देगलूरकर , पंढरपूर